Cock Koelewijn neemt ons in zijn lezing mee naar de periode kort voor de Tweede Wereldoorlog. Er breekt een nieuwe periode aan voor de NZH (Noord-Zuid-Hollandse Vervoer Maatschappij). Om een eind te maken aan de grote verliezen van de jaren dertig besluit moederbedrijf NS om de NZH - en alle andere interlokale trambedrijven in ons land - om te zetten in 'moderne' busbedrijven. Voor 1939/'40 staat als eerste de opheffing van de lijn Rijnsburg - Noordwijk op de rol.

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog maakt aan alle bus plannen voorlopig een eind. Door het vorderen van brandstoffen komt het wegverkeer al snel stil te staan en krijgt de NZH te maken met een enorme reizigersgroei. Hoe gaat de NZH hiermee om en hoe beïnvloedt de verdere verloop van de oorlog het bedrijf?

De Nieuwe Blauwe Tram
Stichting De Nieuwe Blauwe Tram reconstrueert een elektrische tram van het laatste type dat de NZH in 1932 kocht voor de lijn Haarlem – Leiden, een zogeheten Tweelingtram van de serie A601/A602 – A619/A620. Ter ondersteuning van dit project geeft de stichting een serie boeken uit over de historie van de NZH. Deel 11 uit de serie beschrijft onder de titel 'De NZH tijdens de duistere periode van de Tweede Wereldoorlog' het trambedrijf tijdens de oorlogsjaren. Het is voor het eerst dat er zo'n unieke thema-uitgave is samengesteld over het NZH-bedrijf. Het nieuwe boekje bevat meer dan honderd foto's en diverse afbeeldingen van documenten uit het NZH-archief en enkele tientallen afbeeldingen van plaatsbewijzen. Verder zijn er enkele bijlagen met materieeloverzichten, een verslag van de trambeschieting bij Edam, een lijst met gevallen NZH-medewerkers en de oorlogsaantekeningen van Pierre De Croix. Tot slot staan er in het boekje enkele tekeningen met een overzicht van trambeschietingen, botsingen en vernielde infrastructuur. Op dit boekje is deze lezing gebaseerd.

Stichting De Nieuwe Blauwe Tram zal het boekje in de pauze van de lezing bij Planck ook verkopen.